बाढीपछि जलविद्युत आयोजनामध्ये सबभन्दा धेरै मानिस माथिल्लो त्रिशूली–१ मा सम्पर्कविहीन भएका छन्।
२१६ मेगावाटको यस आयोजनाबाट ५५७ जना सम्पर्कविहीन रहेको प्रारम्भिक विवरण छ। ८७६ जनाको भने उद्धार गरिएको छ। सम्पर्कविहीनमध्ये करिब ११५ जना हेडवर्क्स र मुख्य सुरूङभित्र फसेको कम्पनीको आशंका छ।
भदौ १० गते नेपाल–चीन सीमा नजिक गएको हिमपहिरोपछि भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा ठूलो बाढी आएको थियो। त्यसले रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा ठूलो क्षति पुर्यायो। बाढीले माथिल्लो त्रिशूली–१ को निर्माण सम्पन्न हुन लागेको बाँध सहितका हेडवर्क्स, कार्यालय र आवास क्षेत्रसमेत बगाएको छ।
आयोजनाको प्रवर्द्धक नेपाल वाटर एन्ड इनर्जी डेभलपमेन्ट कम्पनीका अनुसार बाढी आउँदा आयोजनास्थलमा १ हजार ४३३ जना कार्यरत थिए। तीमध्ये ५५७ जना सम्पर्कविहीन छन्।
सम्पर्कविहीनमा प्रवर्द्धक कम्पनीका १५ जना छन्। जेड कन्सल्टका सात जना छन्। दुसानका ५६ जना छन्। पावर चाइनाका ३८५ जना छन्। एन्ड्रिज हाइड्रोका ९४ जना छन्।
बाढी अत्यन्त छोटो समयमा आयोजनास्थलमा प्रवेश गरेको कम्पनीको भनाइ छ। पूर्वसूचना दिइए पनि ठूलो मात्रामा पानी र लेदो एकैपटक आएपछि धेरैलाई सुरक्षित स्थानमा जान कठिन भएको थियो।
कम्पनीले आफै तथा सरकारी निकायसँगको समन्वयमा खोजी र उद्धार जारी राखेको जनाएको छ। खोजीमा नेपाली सुरक्षा निकाय, स्थानीय टोली, प्राविधिक तथा विदेशी विज्ञसमेत परिचालन भएका छन्।
कम्पनीले भदौ १० देखि १६ गतेसम्म भएका खोजी तथा उद्धारका प्रयासको विवरण सार्वजनिक गरेको छ।
कहिले के गरियो?
भदौ १० गते
त्रिशूलीको माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा बाढी आएको सूचना पाएपछि धुन्चेमा रहेका कम्पनीका प्रबन्धकले बिहान ८:५७ बजे आयोजनाका कर्मचारीलाई पूर्वसूचना दिएका थिए।
त्यसपछि आयोजनाले कर्मचारीलाई सुरक्षित स्थानतर्फ जान भनेको थियो। तर तत्कालै बाढी आयोजनास्थलमा पुगेकाले धेरैलाई सुरक्षित स्थानमा जान कठिन भएको कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीका अनुसार धुन्चेमा रहेका दुई कर्मचारीलाई जिल्ला प्रशासन कार्यालय र सुरक्षा निकायसँग समन्वय गर्न खटाइएको थियो।
जंगल तथा सुरक्षित स्थानतर्फ पुगेका आयोजनासम्बद्ध व्यक्तिको खोजीमा सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरिएको छ। त्यस क्रममा तीन जनाको सकुशल उद्धार गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।
सोही दिन कम्पनीका प्रबन्ध–निर्देशक सहितको टोलीले हेलिकप्टरबाट आयोजनास्थलको रेकी गरेको उल्लेख गरिएको छ।
भदौ ११ गते
हराइरहेकाहरूको खोजीका लागि आयोजनास्थल र आसपासमा हेलिकोप्टरबाट दुईपटक हवाई निरीक्षण गरिएको कम्पनीको भनाइ छ। आयोजनाका कर्मचारी तथा श्रमिक हराएको सम्भावित क्षेत्र पहिचान गर्ने प्रयास गरिएको थियो।
भदौ १२ गते
राहत सामग्री लिएर हेलिकप्टर आयोजनाको माथिल्लो क्षेत्रमा पुग्यो। त्यस क्रममा खोजी तथा उद्धार पनि गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।
डाँडागाउँ प्रहरी चौकी नजिक एक जना घाइते अवस्थामा भेटिएका थिए। उनी आयोजनाको सब–कन्ट्र्याक्टर कम्पनीमा कार्यरत भारतीय नागरिक थिए।
उनको उद्धार गरी सम्बन्धित कम्पनी एन्ड्रिज हाइड्रोको जिम्मा लगाइएको थियो।
भदौ १३ गते : पैदल र ड्रोनबाट खोजी
खोजीलाई प्रभावकारी बनाउन सिम्रिक सेक्युरिटी गोर्खा फोर्स परिचालन गरिएको कम्पनीले जनाएको छ। फोर्सका पाँच जना र चार स्थानीय सहितको टोलीले ग्राङदेखि मैलुङसम्म पैदल खोजी गर्यो।
खोजीका क्रममा एउटा शव देखिएको कम्पनीले जनाएको छ। तर अत्यधिक लेदोका कारण टोली उक्त स्थानसम्म पुग्न सकेन।
त्यस क्षेत्रमा अन्य व्यक्तिको अवस्था भने पत्ता लाग्न सकेन। यसै दिन कोरियाली र नेपाली प्राविधिक सम्मिलित टोलीले जंगल तथा नदी किनारमा ड्रोनबाट खोजी र सर्वेक्षण गर्यो।
भदौ १४ गते : उद्धार टोली फर्कियो
कम्पनीले नेपाल माउन्टेन रेस्क्यू एसोसिएसनसँग खोजी तथा उद्धारका लागि सम्झौता गर्यो।
टोलीलाई फिल्डमा परिचालन गर्न धुन्चे पठाइयो। तर सम्बन्धित निकायबाट आवश्यक अनुमति प्राप्त हुन नसकेपछि टोली फर्किएको कम्पनीले जनाएको छ।
भदौ १५ गते : हेडवर्क्समा खोजी
गृह मन्त्रालय, नेपाली सेना र सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरेर दुई हेलिकप्टरमार्फत हेडवर्क्स क्षेत्रमा खोजी गरियो। सुरक्षा निकाय र नेपाल माउन्टेन रेस्क्यू एसोसिएसनको टोलीले संयुक्त रूपमा अडिट–१ तथा डिसेन्डर क्षेत्रमा खोजी गर्यो।
हेडवर्क्समा नेपाली सेना र चिनियाँ विज्ञको टोली पनि परिचालन भएको कम्पनीले जानएको छ।
बाढीले हेडवर्क्स क्षेत्र लेदोले भरिएको पाइएको र त्यहाँ रहेका उपकरणसमेत सञ्चालन गर्न सकिने अवस्थामा न।हेको कम्पनीले जनाएको छ।
नेपाल माउन्टेन रेस्क्यू एसोसिएसनको टोलीले भने खोजीलाई निरन्तरता दिइरहेको कम्पनीले जनाएको छ।
भदौ १६ गते : थप टोली र उपकरण परिचालन
खोजीलाई तीव्र बनाउन टिएएन कम्पनीलाई परिचालन गरिएको कम्पनीले जनाएको छ। ग्राङ, मैलुङ लगायत सम्भावित क्षेत्रमा खोजी सुरू गरियो। नौ जना शेर्पा सम्मिलित विशेष टोली पनि परिचालन गरिएको कम्पनीको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
तालिमप्राप्त कुकुर र उपकरण सहितको थप टोली पोखराबाट रसुवा पठाइयो। कम्पनी प्रतिनिधि गिरिराज अधिकारीले जानकारी गराएका छन्।
उक्त टोलीले म्यान्ट्रेलिङ र एयर–स्क्यानिङ प्रविधिबाट सम्भावित क्षेत्रमा खोजी गरिरहेको कम्पनीले जनाएको छ।
स्थल र हवाई माध्यमबाट भइरहेको खोजीलाई एकीकृत गर्ने तयारी गरिएको छ। सम्भावित सबै क्षेत्रमा व्यवस्थित खोजी गर्ने योजना छ। उद्धारका लागि ६.५ एचपी क्षमताका पम्प र जेनेरेटर पनि हेडवर्क्स क्षेत्रमा पठाइएको कम्पनीले जनाएको छ।
बाढी र लेदोका कारण जमेको पानी हटाउन यी उपकरण प्रयोग गरिनेछन्। सुरूङ तथा अन्य सम्भावित स्थानमा उद्धारका लागि पनि उपकरण प्रयोग गरिने कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीले सम्पर्कविहीनका परिवारसँग नियमित सम्पर्क गरिरहेको जनाएको छ। उद्धार भएका कर्मचारी र परिवारबाट प्राप्त सूचनाका आधारमा सम्भावित खोजी क्षेत्र पहिचान गर्ने गरिएको छ।
कम्पनीका अनुसार परिवारलाई आवश्यक परामर्श र मनोसामाजिक सहयोग पनि उपलब्ध गराउने प्रयास भइरहेको छ।
उद्धार अभियानका लागि सरकारले बनाएको वार रूममा कम्पनीका प्रतिनिधिले सहभागिता जनाउँदै आएका छन्। त्यहाँ आयोजनाको अवस्थाबारे जानकारी गराउने गरिएको छ।
आवश्यक उपकरण, सामग्री र दक्ष जनशक्ति जुटाउन सम्बन्धित निकायसँग समन्वय भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ।
गृह, अर्थ, परराष्ट्र, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयसँग पनि समन्वय भइरहेको छ। नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सुरक्षा निकाय, जिल्ला प्रशासन र स्थानीय तहसँग पनि समन्वय भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ।
कम्पनीका अनुसार उद्धार टोली, उपकरण र सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याउन हवाई तथा स्थलमार्ग दुवै प्रयोग गर्ने तयारी छ।
सम्पर्कविहीन ५५७ जनामध्ये करिब ११५ जना हेडवर्क्स र मुख्य सुरूङभित्र फसेको आशंका छ। बाँकी व्यक्तिको अवस्था पत्ता लगाउन नदी किनार, जंगल र अन्य सम्भावित क्षेत्रमा खोजी भइरहेको छ।
विकट भूगोल, बाढीबाट भएको ठूलो क्षति, सुरूङभित्रको जोखिम, थप पहिरोको सम्भावना र प्रतिकूल मौसमका कारण खोजी चुनौतीपूर्ण बनेको कम्पनीले जनाएको छ। कम्पनीले उपलब्ध स्रोत, साधन, प्रविधि र दक्ष जनशक्ति परिचालन गरेर खोजी तथा उद्धारलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।
-1788337124.jpeg)
